نکاتی در باب ساختار و نسبت دو کتاب المُلخّص و الذخیره شریف مرتضی

Al-Mulakhas and al-Zakhirah by SharīfMortezāAlamolhodā are considered two valuable books on Ilm al-kalām (Science of discourse) due to their including most of Kalāmi issues and explaining topics in many Kalāmi fields. There are some queries and important vague points regarding both books. Among all, two of the major queries which should be addressed seriously are about the way of their composing, and their relation. The author in this article is trying to study and examine the available evidences in order to answer the questions such as:How was each one of these books compiled?What is the relation between these books in terms of structure and content?Why are the last chapters of al-Mulakhas and the first chapters ofal-Zakhirahthe same?Which chapters were originally in al-Mulakhasand al-Zakhirahand now are lost?Before talking about the relation between two books, the author is going to have a close look at their structural characteristics.

کتاب الملخص و الذخیره شریف مرتضی علم الهدی، دو کتاب در علم کلام است که هم از حیث اشتمال بر عمده مسائل کلامی، و هم از جهت تشریح و توضیح موضوعات در بیشتر ابواب کلامی، آثاری ارزشمند در میان نگاشته های شریف مرتضی بشمار می آیند. درخصوص هر دو کتاب، پرسش ها و نقاط ابهام مهمی قابل طرح است که از آن میان، نحوه تدوین آن ها و نسبت میان این دو کتاب، از اصلی ترین پرسش هایی است که باید بجد بدان ها پرداخت. نویسنده در نوشتار حاضر می کوشد با تحقیق و تدقیق در شواهد و قرائن موجود به پرسش هایی از این دست پاسخ دهد:ترتیب و مراحل تألیف دو کتاب الملخص و الذخیره به چه صورت بوده است؟الملخص و الذخیره از حیث ساختار و محتوا چه نسبتی با یکدیگر دارند؟علت اشتراک فصول پایانی الملخص با فصول ابتدایی الذخیره چیست؟فصولی که در اصل در الملخص و الذخیره وجود داشته است و اکنون در دست نیست کدامند؟وی پیش از پرداختن به نسبت دو کتاب الملخص و الذخیره، نخست نگاهی دقیق به ویژگی های ساختاری هر یک از کتب دارد.