کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران

کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران در سال ۱۳۷۴ به مدیریت استاد رسول جعفریان و با حمایت دفتر آیت‌الله العظمی سیستانی در قم تأسیس شد. هدف از ایجاد آن، رفع خلأ مطالعات تاریخی در حوزه علمیه قم و تقویت پژوهش‌های تخصصی در دو شاخه تاریخ اسلام و ایران بود. نظارت بر فعالیت‌های آن را حجت‌الاسلام والمسلمین شهرستانی بر عهده دارد. این کتابخانه از آغاز با حدود چهار هزار جلد کتاب فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون بیش از ۲۶۰ هزار جلد کتاب و مجله در موضوعات تاریخی، فرهنگی و تمدنی دارد. همچنین بیش از ۸۴ هزار فایل دیجیتال در قالب PDF روی سامانه دیجیتال آن بارگذاری شده است. منابع کتابخانه از نمایشگاه‌های بین‌المللی و کشورهای مختلف اسلامی مانند عراق، سوریه، مصر، عربستان و دیگر کشورها تهیه می‌شود و همین امر موجب غنای بخش عربی و لاتین آن شده است. در کنار کتاب‌ها، مجلات تاریخی فارسی و عربی، نقشه‌ها، اسناد، تصاویر، نشریات قدیمی و بیش از ۹۵۰ CD تاریخی نیز گردآوری شده است. کتابخانه به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مراکز تخصصی تاریخ در جهان اسلام شناخته می‌شود و محققان بسیاری از داخل و خارج کشور از آن استفاده می‌کنند. به طور میانگین هر سال چندین پایان‌نامه کارشناسی ارشد و دکتری در این مرکز تدوین می‌شود. سیستم رده‌بندی آن بر اساس دوره‌های تاریخی، مناطق جغرافیایی و موضوعات اصلی است و تاکنون کتاب‌ها در ۹۰ موضوع تفکیک شده‌اند. مهم‌ترین بخش‌ها عبارت‌اند از: * **تاریخ اسلام** (بیش از ۱۳۵۰۰ جلد) * **تاریخ ایران** از باستان تا معاصر (۲۹۰۰ جلد) * **تاریخ تشیع** (۵۴۰۰ جلد) * **تراجم و زندگینامه‌ها** (۲۳۷۵۰ جلد) * **سیره نبوی و ائمه معصومین (ع)** (۲۲۰۰۰ جلد) * **فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی** (۹۰۰۰ جلد) * **انقلاب اسلامی و جنبش‌ها** (۱۸۰۰۰ جلد) * **تاریخ علوم، ادبیات فارسی و عربی، ادیان، و تاریخ جهان** بخش منابع لاتین نیز با وجود محدودیت مالی، بیش از ۱۳۰۰۰ جلد کتاب از کشورهای مختلف را در بر دارد. کتابخانه علاوه بر فعالیت‌های کتابداری، در حوزه‌های علمی و فرهنگی نیز فعال است و تاکنون چندین نشست تخصصی تاریخ و بیش از ۴۵ عنوان کتاب منتشر کرده است، از جمله *علی‌نامه، تاریخ محمدی، تحفة الازهار، سلمان محمدی و قبایل عرب در تاریخ اسلام و ایران*. سایت رسمی کتابخانه سه بخش اصلی دارد: ارائه مقالات تاریخی، معرفی تازه‌های نشر، و جستجو در منابع. کتابخانه از ساعت صبح تا ۸ شب به صورت یکسره برای محققان فعال است و استفاده از منابع با ارائه کارت شناسایی معتبر برای پژوهشگران تاریخ آزاد می‌باشد. از دیگر خدمات آن، راه‌اندازی **کتابخانه الکترونیکی شیعه** به نشانی http://ebookshia.com است که بیش از ۶۰۰۰ منبع دیجیتال در ۱۱ موضوع شیعی شامل فقه، قرآن، کلام، تاریخ، حدیث، رجال، فرهنگ و تمدن و... در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد. در مجموع، کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران اکنون به عنوان مهم‌ترین مرکز تخصصی پژوهش تاریخی در جهان اسلام شناخته می‌شود؛ مرکزی که با تلاش مداوم استاد جعفریان و حمایت دفتر آیت‌الله سیستانی توانسته میراث مکتوب تاریخ اسلام و ایران را به شکلی نظام‌مند و علمی گردآوری و در اختیار پژوهشگران قرار دهد.