رهاوردی از دیارِ امیر-علیه السلام- بازخوانی اندیشه های رجالی سیّدمحمدرضا سیستانی در کتاب «قبسات من علم الرجال »

Qabasāt min Ilm er-Rijāl, by Muhammad Reza Sīstāni, can be considered as one of the books on Rijāl studies (biographical evaluation). This book, compiled by Muhammad Boka›, contains Sīstāni›s jurisprudential writings, and his scattered papers. It has ten chapters in which the general points and rules of Ilm-e Rijāl (biographical evaluation) are presented. Some parts of the book are related to the recognition of the narrators, so they are dealing with the identification of the correct names of the narrators, the strategies which help address the damages of mispronunciation (tashif) and distortion (tahrif), the rules of discovering the identity of the narrators, and the basics of finding out about the trustworthiness of the narrators. Another part of the book is presenting some strategies of correcting the documents such as changing of document, book-based assessment, and the use of probability calculation. Some other parts of the book are also talking about the authentication of the hadith sources, and discuss the evidences of proving their attribution. The author of the following article is going to introduce the mentioned book in detail, and study the book writer›s rijāli principles and methods, and then present them coherently. Regarding this, he, first of all, review the chapters of the book, and afterwards examines the writer›s principles and methods.

کتاب قبسات من علم الرجال اثر محمدرضا سیستانی را می توان در زمره کتب تحقیقی رجال به شمار آورد. درون مایه این کتاب از نگاشته های فقهی و مقالات جسته گریخته سیستانی توسط محمد بکاء فراهم آمده است. کتاب مذکور، در ده فصل، نکات و قواعد کلی رجالی را مطرح می کند. برخی از مطالب کتاب، به راوی شناسی مربوط است و شناخت عناوین صحیح راویان و راهکارهای مواجهه با آسیب تصحیف و تحریف، قواعد شناخت هویت راویان )به ویژه تمییز مشترکات و توحید مختلفات( و مبانی شناخت حال راویان را زیر چتر خویش دارد. قسمتی دیگراز درون مایه کتاب به راهکارهای ارائه شده در تصحیح سندها مانند تعویض سند،ارزیابی کتاب محور و استفاده از حساب احتمالات می پردازد. بخش هایی از کتاب هم از اعتبارسنجی منابع حدیثی سخن می گوید و درباره قرائن و شواهد اثبات انتساب آنها به چندوچون می پردازد. نویسنده در مقاله پیش رو، تاش دارد کتاب قبسات من علم الرجال را به تفصیل معرفی کرده و در خور توان خویش، مبانی و روش های رجالی نویسنده را وا کاود و به صورتی منسجم عرضه دارد. وی در راستای هدف مذکور، ابتدا مروری بر فصول ده گانه کتاب داشته و سپس، مبانی و روش های نویسنده را بررسی می نماید. .