«بُتِ جان » یا «تَبِ جان ؟»: بازخوانیِ عِباَرتی از مَجموعَۀ رسائِلِ فارسیِ خواجه عَبدالله انصاری

In Khwaja Abdullah Ansari’s Collection of Persian Rasāel, published by Muhammad Sarvar Mola’ei, there is an article under number 10, titled “Anonymous article”, which is attributed to Khwaja. It has probably been compiled and codified under his name by some of his adherents. In the article, there is one sentence: “chon yār ah last kār sahl ast, sohbat bā ahlbābat-e jān ast, sohbat-e nā-ahl bot-e jān ast”. In the present article, the author is rereading this sentence. He has stated that the right words are “tab-e jān”, not “bot-e jān”. The article also discusses the meaning of this sentence, its exact translation in Arabic, and some examples of this sentence being used in the old texts.

در مجوعه رسائل فارسی خواجه عبدالله انصاری که توسط محمد سرور مولائی به زیور طبع آراسته شده است، رساله ای زیر شماره 10 و با سرنویس رساله بی نام به چاپ رسیده که سخنانی منسوب به خواجه است که احتمالا بعضی دوستداران وی به نام ایشان گرد آورده و مدون ساخته اند. در رساله مذکور عبارتی به چشم میخورد: «چون یار اهل است کار سهل است، صحبت با اهل بابت جانست، صحبت نااهل بُتِ جانست ». نویسنده در نوشتار حاضر این عبارت را مورد بازخوانی قرار داده و اینگونه اظهار می دارد که صحبت نااهل تبِ جانست، نه بتِ جان. وی با بیان معنای این عبارت و نیز ترجمه دقیق تعبیر عربی آن «حمّی الروح » و ذکر مصادیقی از به کارگیری این تعبیر در متون قدیم، نوشتار را به پایان می رساند.