مصحف شناسی قرآن 4: نکاتی تازه یاب در باب قرآن خراسان بنت ابی القاسم با ترجمۀ فارسی از قرن پنجم هجری

This article introduces and examines an old Qur’ān from the 5th century AH, which was owned by a maiden named Khorāsān bint Abi al-Qāsim b. Ali b. Mānkadīm in the early sixth century AH. More than 17 different parts (juz’) of this Qur’ān have so far been found in various libraries in Iran and around the world. There is no proof of this manuscript’s being endowed in any part of its found pages. The only mentioned name is its owner’s name which is written in the beginning of the first juz’ of the Qur’ān (MS no. 2752 in the Library of Ᾱstān Quds, Mashhad) along with her lineage reaching up to Imam Ali ibn Abi Tālib (AS) indicating that her ancestors were from the Alawites of Tabaristān, but her father’s ancestor emigrated to Nishapur a century before this copy was transcribed. The Qur’an has been written in 30 separate parts along with a Persian translation in the old Naskhī script, possibly in Nishapur (where Khorāsān bint Abi al-Qāsim lived). The text of this Qur’ān is written based on the reading of al-Kisā’ī, Ibn ‘Ᾱmir and AbŪ ‘Amr. The Persian  translation of the verses, although influenced by the style and diction of the Persian translation of Tabarī’s commentary  (Tarjume Tafsīr Tabarī), has its own spelling and lexical specifics.

این مقاله به معرفی و بررسی قرآنی کهن از قرن پنجم هجری م یپردازد که در اوایل قرن ششم هجری در تملک دختری به نام خراسان بنت ابی القاسم بن علی بن مانکدیم قرار داشته است. ا کنون بیش از 17 جزء مختلف از این قرآن در را کتابخان ههای مختلف در ایران و جهان یافت هایم. هیچ اثری از وقف نسخه در جای جای پار ههای یافت شده از نسخه به چشم نمی خورد. تنها نام مالک نسخه در آغاز جزء اول این قرآن )جزوۀ ش 2752 در کتابخانۀ آستان قدس رضوی( همراه با نسب وی تا امام علی بن ابیطالب علیه السام ذکر شده است و نشان م یدهد اجداد وی از علویان طبرستان بود هاند، اما جد پدر وی یک سده قبل از کتابت نسخه به نیشابور مهاجرت کرده است. این قرآن در 30 پارۀ مجزا همراه با ترجمۀ فارسی با خط نسخ کهن و احتمالا در نیشابور )محل زندگی خراسان بنت اب یالقاسم( کتابت شده است. متن قرآن به قرائتی مرکب از کِسائی، اب نعامر، و ابوعمرو نوشته شده است. ترجمۀ فارسی آیات با آنکه متأثر از سبک و واژگان ترجمه تفسیر طبری است، اما دارای اختصاصات املایی،واژ گانی و لهجه ای مخصوص به خود است.