خَبط و اختلال در ویراست رسالۀ جبر و اختیار

  Jabr wa Ikhtiyār (Determinism and Free Will), a treatise written by Khāje Nasīr al-Din al-Tusi (death: 672 AH), is a rationalist approach to the question of whether or not humans are free and is considered as one of the most valuable philosophical-theological works of Shia. This brief treatise has so far been published in a number of different formats that will be discussed in this article. The latest edition of this treatise, based on its lithographic printing and the late Modarres Razavi's correction, has recently been published by Majma' Zakhāer-e Islami publication. Introducing and reviewing this edition is the main focus of the present article. In a general assessment, this edition is an inaccurate and weak version of Tusi's work since it includes various types of problems. .

 رسالۀ «جبر و قدر» یا «جبر و اختیار» نگاشتۀ خواجه نصیرالدّین طوسی (د: 672 ه‍.ق.) جُستاری است با رویکردی خردگرایانه به مسألۀ مختار بودن یا نبودن انسانها که از مآثِر و مَواریث ارزشمند فلسفی _ کلامی شیعه قلمداد می‌شود. این رسالۀ مختصر تاکنون چند مرتبه در قالب‌های گوناگون به‌طبع رسیده است که در نوشتار حاضر به معرّفی آنها پرداخته می‌شود. آخرین ویراست عرضه‌شده از این رساله که بر بنیاد چاپ سنگی آن و تصحیح مرحوم مدرّس رضوی فراهم آمده است به تازگی از سوی نشر مجمع ذخائر اسلامی انتشار یافته. معرّفی و بررسی و نقد این ویراست موضوع اصلی مقالۀ پیش‌رو قرار گرفته است. در یک ارزیابی کلّی، این ویراست، تصحیحی نااستوار و نامنقّح از متن اثر و طبعی نامطبوع و نامقبول از آن است که بر اشکالات چندگانه و چندگونه‌ای‌ مشتمل است. .