اقرارنامه‌هایی به فارسیِ نوِ متقدّم از ناحیۀ بامیان (۳۹۵-۴۳۰ هجریِ قمری)

The article provides an edition and translation of eight early Islamic acknowledgment (iqrār) deeds written in Early New Persian, which are preserved in the National Library of Israel. The acknowledgment deeds are part of a rich trove of manuscripts known as the “Afghan Genizah”, reportedly found in the area of Bāmiyān in central Afghanistan. Dated between the years 395-430/1005-1039, the eight discussed acknowledgment deeds are probably the earliest extant legal documents written in New Persian. This implies that Islamic legal documents were drawn up in New Persian in the area of Bāmiyān—and perhaps in other eastern Iranian territories—as early as the beginning of the 5th/11th century. Furthermore, a thorough examination of the formulaic structure of these acknowledgment deeds reveals their reliance on Arabic legal formulae, which may reflect an early stage of legal writing in New Persian.    .

در این مقاله، هشت اقرارنامۀ کهنِ اسلامی به فارسیِ نوِ متقدّم، محفوظ در کتابخانۀ ملّیِ اسرائیل، تصحیح شده‌است. این اقرارنامه‌ها بخشی از گنجینه نُسَخِ موسوم به «گنیزۀ افغانستان» است که از قرارِ معلوم در ناحیۀ بامیان در مرکزِ افغانستان بازیافته شده‌است. این هشت اقرارنامه، مورَّخِ ۳۹۵-۴۳۰ هجریِ قمری، به‌گمان کهن‌ترین اسنادِ حقوقیِ بازمانده به‌زبانِ فارسیِ نو است. از تاریخِ این اسناد برمی‌آید که اسنادِ حقوقیِ اسلامی در ناحیۀ بامیان (و گویا در مناطقِ دیگرِ شرقِ ایران) از همان آغازِ سدۀ پنجم به فارسی نوشته می‌شده‌است. دیگر این‌که بررسیِ دقیقِ ساختارهایِ قالبیِ این اقرارنامه‌ها نشان از آن دارد که این ساختارها به‌تأسی از ساختارهایِ حقوقیِ عربی نوشته شده‌است، و این خود نشان‌دهندۀ مراحلِ نخستینِ نوشتارِ حقوقی به زبانِ فارسیِ نو است    .