از نگاه عربی: متفکران معاصران ایران و جهان عرب (1) داریوش شایگان: از خاطرۀ ازلی تا هویت چهل‌تکه

Dariush Shaygan, an eminent Iranian philosopher, writer, and intellectual, was one of the most important contemporary thinkers who devoted his life to studying various sciences and cultures, reflecting on Eastern identity, and critiquing tradition and modernity. Raised in a multicultural and multilingual environment, he built comparative bridges between Islamic philosophy (ḥikma), Eastern mysticism, and modern Western philosophy. Initially recognized for his admiration of Eastern traditions, Shaygan later turned to a fundamental critique of them, emphasizing the necessity of critical rationality and modernity. His works represent a synthesis of mystical insight, concerns about identity, and an exploration of the relationship between East and West. The present article is written by the Iraqi thinker Prof. Dr. Abd al-Jabbar Rifai. In this study, Rifai seeks to examine and introduce to an Arab audience the main components of Shaygan’s thought across seven sections. This article has been translated into Persian with the author’s permission.

داریوش شایگان، فیلسوف و نویسنده و متفکر برجستۀ ایرانی، از مهم‌ترین چهره‌های فکری معاصر بود که زندگی‌اش را وقف آموختن علوم و فرهنگ‌های مختلف و تأمل در هویت شرقی و نقد سنت و تجدد کرد. او در فضایی چندفرهنگی و چندزبانه پرورش یافت و با نگاهی تطبیقی میان حکمت اسلامی و عرفان شرقی و فلسفۀ مدرن غربی پل زد. شایگان ابتدا با ستایش سنت‌های شرقی شناخته شد، اما در ادامه به نقد بنیادین آنها و ضرورت عقلانیت انتقادی و مدرنیته پرداخت. آثار او تلفیقی است از بینش عرفانی و دغدغه‌های هویتی و واکاوی نسبت شرق و غرب. مقالۀ حاضر نوشتۀ متفکر عراقی استاد دکتر عبدالجبار رفاعی است. رفاعی در این مقاله تلاش کرده است در هفت بخش، مؤلفه‌های اصلی اندیشه‌های شایگان را بررسی و به مخاطب جهان عرب معرفی کند. این مقاله با کسب اجازه از مؤلف به فارسی ترجمه شده است.