تحفة البرره مجدالدین بغدادی در آثار شمس‌الدین محمد الأطعانی

The Tuḥfat al-Barrara fī Masāʾil al-ʿAshara by Majd al-Dīn Baghdādī (554–606/1159–1209) is among the most important works produced by Sufi masters after the 6th/12th century. Baghdādī, a prominent mystic later counted among the spiritual guides of the Kubrawīyya order, exerted wide influence through this text. The work deeply impacted later Sufi writings, with seekers of the path following its guidance and integrating its materials into their own treatises. This study focuses on the significance of the Tuḥfat al-Barrara for Shams al-Dīn Muḥammad b. Aḥmad al-Ḥalabī al-Busṭāmī al-Aṭ‛ānī (748–807/1347–1405), a distinguished mystic of the 8th/14th century. It examines passages transmitted from Baghdādī’s work in his Tadhkirat al-Murīd li-Ṭalab al-Mazīd and Rawḍat al-Ḥubūr wa-Ma‛din al-Surūr. The fact that the Tuḥfat al-Barrara was cited nearly two centuries after its composition in the western Islamic lands demonstrates its enduring value and authority among mystics of those regions. Beyond Ibn al-Aṭ‛ānī, the influence of the Tuḥfat al-Barrara can also be traced in the works of other mystics: from Khayr al-Majālis by Ḥamīd Qalandar to Manārāt al-Sāʾirīn by Najm Rāzī in the eastern Islamic lands, and in Baghdad within the assemblies of ‛Abd al-Raḥmān b. Muḥammad b. ‛Abd al-Raḥmān Isfarāyinī.

کتاب تحفة البرره فی مسائل العشره اثر مجدالدین بغدادی (554 ـ 606 ق) یکی از مهم‌ترین آثار در میان عارفان پس از قرن ششم هجری بوده است. این کتاب نوشتۀ مجدالدین بغدادی از عارفان برجسته‌ای ست که بعدها نام وی را در زمرۀ پیران طریقت کبرویه جای دادند. تحفة البرره در متون عرفانی پس از خود بسیار تأثیرگذار بوده و سالکانِ طریق به طریقتِ آن اقتدا کرده‌اند و مطالب آن را در کتاب‌های خود آورده‌اند. در این پژوهش به اهمیت این کتاب نزد شمس الدین محمد بن احمد الحلبی البسطامی الاطعانی (748 ـ 807 ق) از عارفان برجستۀ قرن هشتم توجه می‌شود و بخش‌های منقول از کتاب تحفة البرره در دو کتاب تذکرة المرید لطلب المزید و روضة الحبور و معدن السرور وی مورد بحث و بررسی قرار می گیرند. نقل از تحفة البرره در حدود دویست سال پس از نگارش آن در نواحی غربی، اهمیت و ارج آن را نزد عارفان این نواحی گواهی می‌دهد. جز ابن‌الاطعانی، تأثیر این کتاب را می‌توان در آثاردیگر عارفان از شرق سرزمین‌های اسلامی در کتاب خیرالمجالس حمید قلندر تا منارات السائرین نجم رازی و در بغداد در مجالس عبدالرحمن بن محمد بن عبدالرحمن اسفراینی مشاهده کرد.