مکتوب شدن تعالیم شفاهی در طریقه چشتیه متقدّم

In the late VI c. AH, when most of the great Sufi orders began to crystalize in different parts of the Islamic world, the Chishti order first became established in India. The Chishtyya originated in the town of Chishti in Afghanistan. The oral teachings of the Chishtis, as revealed in the “oral discourses (malfūzāt)” literature, took a canonical textual form. The transition from oral to written form was reflected in diverse literary styles adapted to different audiences. That oral discourse (malfūzāt) literature spread was mainly because of its success in explaining the Sufi teachings. In the following paper, the author firstly analyzes the transition of mystical teachings from oral to written form. Then, he provides some information about the expansion of the basis of the Chishti Malfūzāt literature. With respect to this, he is going to point out Nezām al-Din Ouliyā’s speeches, and compare them with speeches of CherāghDehli and Borhān al-Din, two of his followers. Therefore, analyzing these texts (the original Malfūzāt) helps understand more about the expansion of Malfūzāt literature.

در اواخر قرن ششم قمری هنگامی که بیشتر طریقه‌های صوفیانه بزرگ در نواحی مختلف جهان اسلام در حال شکل‌گیری بودند، طریقة چشتیه نخست در هند پا گرفت. خاستگاه طریقة چشتیه، شهر چشت در افغانستان بود. به مرور، تعالیم شفاهی چشتیان، آنگونه که در «ملفوظات» بروز یافته است، قالب مکتوب معتبری یافت. گذر از قالب شفاهی به قالب مکتوب در سبک‌های ادبی گوناگونی انعکاس یافت که با مخاطبان متفاوت تناسب داشت. دلیل اصلی رواج آغازین متون ملفوظات، توفیقی است که در شرح تعالیم صوفیه داشته اند. نویسنده در نوشتار حاضر ابتدا بحث گذر از تعالیم شفاهی به متن مکتوب در تصوف را مورد واکاوی قرار می دهد. سپس در خصوص گسترش بنیان ادبیات ملفوظات چشتی مطالبی ارائه می نماید. در این زمینه، به وصف گفتارهای نظام الدین اولیا و مقایسه آن ها با گفتارهای دو تن از مریدانش، چراغ دهلی و برهان الدین غریب می پردازد. از این رو، با تحلیل این متون (ملفوظات اصیل) به فهم بیشتر پیرامون گسترش ادبیات ملفوظات، یاری می رساند.