صوفیان سعودی: مصالحه میان وهابیان و متصوفه در حجاز (1925 ـ 1940)

Dandarāwiyya was one of the many orders which derived from Idrisi tradition, and after the death of Ahmad Ibn IdrisFāsi has spread across the Islamic world in various forms. In the present paper, the author intends to show that although the hostility of Wahhabis towards Qādiriyya Sufism was quite undeniable, some orders such as Dandarāwiyya survived and continued their activities in Hejaz after Saudi conquest. In fact, he is after answering to this question that why Dandarāwiyya was only able to continue its activities after Saudi government took control of Hejaz. One of the issues highlighted by the author in this article is that the understanding of Wahhabism based on the sequence of events which led to the conquest of Hejaz by Saudi troops in the 1920s and 1930s is a little different from what happened in the realm of thought. Before having a look at the specific features of Ahmadiyya order, he explains about the Sufism condition in Saudi Arabia, and the way Abd Al-Aziz treated it. Hence, he is also going to speak of the relationship between the House of Saudi and Wahhabi religious establishment.

دندراویه یکی از طریقت های برآمده از سنت ادریسی بود که پس از مرگ سرسلسله آن، احمد بن ادریس فاسی، در گونه های مختلف در جهان اسلام بسط یافت. نویسنده در مقاله حاضر به دنبال نشان دادن این مسئله است که گرچه دشمنی وهابیان با تصوف قادری امری غیر قابل انکار بوده، اما فِرَقی همچون دندراویه پس از فتح حجاز توسط آل سعود به حیات و اشاعه آموزه های خود ادامه داده اند. وی در پی پاسخ به این سؤال است که چرا تنها دندراویه توانست پس از تسلط دولت سعودی بر حجاز، به فعالیت خود ادامه دهد. یکی از مفاهیم مورد تأکید نویسنده در این مقاله آن است که درک از وهابیت بر مبنای سلسله وقایعی که منجر به فتح حجاز توسط نیروهای سعودی در دهه های 1920 و 1930 شد، با آنچه در ساحت اندیشه رخ داده کمی متفاوت است. وی قبل از نگاه دقیق به ویژگی های خاص فرقه احمدیه، به تبیین وضع تصوف در عربستان سعودی و نوع مواجهه عبدالعزیز با تصوف می پردازد. از این رو، نیم نگاهی به روابط مابین خاندان سعود و ساختار مذهبی وهابی دارد.