حرم حضرت معصومه )س( از نگاه سفرنامه نویسان اروپایی

"پیترو دلاواله،جهانگرد ایتالیایی،که کاتولیک متعصبی است،مزار حضرت معصومه(س)را چنین توصیف می‌کند:«می‌گویند خواهر امام رضا، یکی از بازماندگان پیغمبر اسلام،در آنجا دفن است و این خواهر نیز از طرف مردم،مقدس شمرده می‌شود و مدفن او زیارتگاه عمومی است». ده بیت که بدین شرح با آب طلا بربالای مدخل نوشته شده صاحب مقبره را معرفی می‌کند:تاریخ‌ بنای سردر مقبرهء حضرت معصومه قم-علیها السلام-:در زمان پادشاهی خیرآفرین شاه‌عباس ثانی که خدا دوران سلطنتش را پاینده بدارد این در رحمت به روی مردم گشوده گشت چنان دری که هرکس بدان بنگرد بهشت را از یاد می‌برد. این لفظ را مسیحیان یونانی دربارهء کسانی به‌کار می‌برند که مأمور روشن داشتن مشعل‌ها و چراغ‌های معابد می‌باشند،و بسا ممکن است از کلمهء شاندل مشتق شده باشد که در تمام زبان‌های اروپایی نزدیک به‌هم تلفظ می‌شود،اما معنیشان یکی است. چون در نظر مردم ایران شهر قم به سبب وجود بارگاه حضرت معصومه در آن،مقدس است و مردم اگر بتوانند جسد مردگان خود را به آن‌جا می‌آورند و به خاک می‌سپارد. کارری گرچه در این زمینه اشتباه برخی از سفرنامه‌نویسان‌ پیشین را تکرار کرده،حضرت فاطمه معصومه را دختر بی‌واسطهء امام حسین(ع)به‌شمار آورده است،ولی نکته‌هایی دقیق و ظریف از وضعیت حرم‌ مطهر و رواق‌های اطراف آن ثبت کرده است که به راستی ارجمند و زیباست. در این مسجد قبر شاه صفوی و شاه‌عباس دوم قرار گرفته است،ولی‌ گویا مقبرهء اصلی مورد احترام،متعلق به فاطمه بنت امام حسین فرزند امام علی و فاطمه زهرا(س)دختر محمد(ص)می‌باشد!در بالای در بزرگ، کتیبه‌ای به خط طلا در ثنای شاه‌عباس دوم نوشته شده است.".