دیوان سالاری صفی

"دیوان‌سالاری صفوی *عباس پناهی* (به تصویر صفحه مراجعه شود) *دستور الملوک *میرزا رفیعا *به کوشش و تصحیح:محمد اسماعیل مارچینکوفسکی *ترجمه:علی کردآبادی و با مقدمه دکتر منصور صفت گل *ناشر:مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه1385?قدمه حکومت صفویه در بین دولت‌هایی که بعد از اسلام قدرت را در ایران‌ به دست گرفتند،از اهمیت زیادی برخوردار است. از آن جا که پیش از انتشار این کتاب،پژوهش‌هایی دربارهء این اثر توسط استاد ایرج افشار،محمد تقی دانش‌پژوه و دیگران انجام‌ شده بود،در مجموع کتاب‌شناسی کوتاهی در این زمینه ارائه داده‌ است؛و تعلیقات و تصحیحات کتاب را با آثار دیگر محققان عصر صفوی مقایسه و مورد نقد و ارزیابی قرار داده است. مارچینکوفسکی‌ این سؤال پرفسور کاظمی موسوی را مطرح می‌کند که چرا دستور الملوک و تذکره الملوک در اواخر عصر صفویه نوشته شده است؟ پرفسور موسوی در پاسخ به سؤال خود می‌گوید:ضرورت نگارش این‌ کتب بیشتر اصلاح مجدد و انتظام بهتر نظام اداری در آن زمان بود71. با توجه به متن کتاب می‌توان به این‌ نتیجه رسید که میرزا رفیعا صاحب مقامی عالی رتبه در دستگاه دیوانی‌ دولت صفوی بوده است و از آن جایی که بیشتر مشاغل به ویژه‌ مستوفی‌گری در خاندان‌های مهم به صورت ارث به فرزندان منتقل‌ می‌شد،پیشینیان او در این شغل و دیگر مشاغل مهم عصر صفوی‌ صاحب جاه و مقام بوده‌اند. مصحح با توجه به اشاراتی که مؤلف دربارهء اوضاع آشوب‌زده و هرج‌ مرج جامعه و تمجید و ستایش از اهل تسنن نظیر«خلفای بر حق‌ راشدین»و دیگر مباحث ارائه می‌دهد،به این نتیجه می‌رسد که این‌ اثر در زمان اسارت شاه سلطان حسین نوشته شده است.".