کاشان: خاطره ها و یادگارها

"به همین دلیل‌ به جرأت این مطلب را باید مطرح کرد که مرثیه در کاشان‌ به مرتبت و منزلت والای خود می‌رسد:نه تنها در ذوق‌آزمایی و دلسوختگی امثال ملا حسن کاشی و محتشم کاشی،که در مرثیه‌های شاعرانی مانند ملا سلیمان صباحی بیدگلی،شاعر معروف عصر زندیه که‌ مرثیه‌ای دارد در چهارده بند بی‌نظیر که هر بیت آن‌ تابلویی بی‌نظیر است،مرثیه‌ای که چنین آغاز می‌شود: افتاد شامگه به کنار افق نگون‌ خور چون سر بریده از تشت واژگون کاشان علاوه بر این شاعران،شعرای موفق دیگری هم‌ در ادوار مختلف داشته است که از آزمون ذوق و طبع‌آزمایی خیلی موفق بیرون آمده‌اند،امثال مسیح‌ کاشانی(حکیم رکنا)که دیوان او قریب به صد هزار بیت‌ داشته است و جزء طبیبان خاصهء شاه عباس بوده است. نام‌آوران این دوران به‌طور گذرا عبارتند از: ابو الحسن مستوفی نقاش معروف عصر زندیه و صاحب‌ تاریخ معروف گلشن مراد،از خانوادهء معروف غفاری‌ کاشانی؛میرزا محمد باقر کاشانی فرزند ابو الحسن‌ مستوفی؛فتحعلیخان صبا خوشنویس،نقاش و شاعر معروف دورهء زندیه که بعدها ملک الشعرای دربار فتحعلیشاه قاجار گردید؛محمود خان ملک الشعرا نوادهء فتحعلیخان صبا،اعجوبهء هنری قرن سیزدهم، خوشنویس،نقاش،شاعر،منبت‌کار و معرق‌کار،که آثار نقاشی،آبرنگ وی از بدایع آثار نقاشی نیمهء دوم قرن‌ سیزدهم هجری قمری است،که معرفی محمود خان و بیان دقایق هنری وی خود نیاز به فرصتی جداگانه دارد؛ (به تصویر صفحه مراجعه شود) سرپوشیده خانه بروجردی‌ها *چون کاشان منطقه‌ای کویری،و از مواهب طبیعی بی‌بهره بوده است، کمبودهایی را که مردم از نظر گل و باغ و بوستان داشته‌اند به وسیلهء هنر، به‌ویژه نقاشی،جبران کرده است کاشی معرق و کاشی زرین فام از ابتکارات کاشانیهاست هنرمندانی که نامشان در این هنر ظریف میتوان نام برد از جمله ابوطاهر و ابوزید کاشانی و محمد بن ابوطاهر بن ابوالحسین کاشانی که کاشیهای ساخت وی در حرم حضرت معصومه(س) هنوز می درخشد.