ریشه های پیدایش و گسترش تشیع در قم

در این مقاله، پس از تبیین جغرافیای تاریخی قم و جایگاه این شهر در معارف دینی، به مهم‌ترین عوامل پیدایش و گسترش تشیع و مذهب امامیه پرداخته شده و در این زمینه، عوامل مؤثر بر آن بررسی گردیده‌اند که از آن جمله است: تأکید پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بر فضیلت حضرت علی علیه‌السلام و پیروانش بر دیگران، مهاجرت شیعیان و بزرگان و عالمان مذهب امامیه از مراکز اسلامی و شهرهای مسلمان نشین به قم، به ویژه سفر تبلیغی حضرت سلطانعلی ـ فرزند امام محمد باقر علیه‌السلام ـ به «اردهال» و شهادتش در آنجا، اقامت حضرت معصومه علیهاالسلام و دیگر فرزندان و اعقاب و اصحاب ائمه علیهم‌السلام در قم، بنای مساجد و مراکز فرهنگی در این شهر، قیام امام حسین علیه‌السلام و شهادت مظلومانه او و فرزندان و اصحابش؛ و از سوی دیگر، نظام شرک‌آمیز و ستم‌پیشه پادشاهان ساسانی و سپس خلفای اموی و عباسی که زمینه‌های گریز از آیین زرتشتی و مذهب حاکمان اموی و عباسی و روی آوردن به مذهب امامی را فراهم آورد.