امکان‌سنجی قابلیت پیاده مداری شبکه معابر شهری بخش مرکزی شهر قم با استفاده از مدل ویکور و تئوری چیدمان فضا

بخش مرکزی شهر قم به دلیل وجود حرم حضرت معصومه (س)، علاوه بر محل سکونت جمعیت زیاد و متراکم، روزانه پذیرای زائران زیادی است؛ از این رو تبدیل برخی خیابان‌های منتهی به حرم به خیابان‌های پیاده‌مدار می‌تواند احساس امنیت، ایمنی و تعامل اجتماعی را افزایش دهد و سبب تقویت حس معنوی عابران شود. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف امکان‌سنجی قابلیت پیاده‌مداری خیابان‌های بخش مرکزی (منطقة 7) شهر قم مبنی‌بر روش چیدمان فضا صورت گرفت.پس از مطالعة مبانی نظری و ادبیات پژوهش، از چهار شاخص مهم و تأثیرگذار بر پیاده‌مداری و حرکت پیاده، یعنی «پیکره‌بندی فضایی»، «نفوذپذیری»، «دید و منظر» و «کاربری زمین­شهری» استفاده ‌شد. پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی و کاربری است که داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز آن با روش میدانی و اسنادی گردآوری ‌شده‌ است. برای تهیه، ترسیم و تجزیه‌ و تحلیل این داده‌ها و اطلاعات، از مدل‌ها، روش‌ها و نرم‌افزارهای مختلفی استفاده شده است. از جمله نرم‌افزار UCL Depthmap10، AutoCAD، ArcGIS، Excel، مدل آنتروپی‌شانون برای وزن‌دهی به شاخص‌ها، و مدل VIKOR برای رتبه‌بندی شاخص‌ها. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، مؤلفه‌های پیکره‌بندی فضایی از جمله هم‌پیوندی کلان، هم‌پیوندی محلی، میزان عمق، تعداد اتصال، خوانایی خیابان‌ها، میزان کنترل، میزان انتخاب و قابلیت دسترسی فضایی از عوامل مهم و تعیین‌کنندة پیاده‌مداری فضاهای شهری و حرکت پیاده است و تأثیر بسزایی بر قابلیت پیاده‌مداری خیابان‌ها در بخش مرکزی (منطقه 7) شهر قم دارد. همچنین نتایج و یافته‌های مدل ویکور به‌منظور اولویت‌بندی خیابان‌ها براساس شاخص‌های انتخابی نشان می‌دهد خیابان انقلاب از نظر قابلیت پیاده‌مداری در اولویت اول قرار دارد. از این نظر خیابان ارم در اولویت دوم، خیابان‌ه91 (باجک) و طالقانی به‌ترتیب در اولویت سوم و چهارم و خیابان امام‌خمینی در اولویت آخر قرار دارند.