برخی یادداشتها درباره تفسیر فتوح الرحمان فی اشارات القرآن و مؤلف آن: شمس الدین محمد بن عبدالملک دیلمی همدانی

Fotūh ar-Rahmān fi Ishārāt al-Qur’anis an intuitive discursive exegesis which has the Sufistic attitude belonging to the west of Iran. Shamsoddin Deilami, the book writer, has some unique romantic mystical ideas. He can be considered the missing link of Iranian mysticism from 6th/7th to 12th/13th century. In this article, the author is going to restudy this mystical interpretation and its writer. Regarding this, he firstly takes a look at Deilami’s status, and points out some of the reasons which has led to his being unknown and forgotten. Then, he speaks of his prominence and privileges as well as the importance of researching about his works. Following this, he talks about his biography, his ancestors, and also some new found information about his academic spiritual life. His genealogy and spiritual assignment among the Iranian mystics has for the first time been presented in this article. The author is going to put an end to this article by providing some information about Fotūh ar-Rahmān Exegesis. .

تفسیر فتوح الرحمان فی اشارات القرآن، تفسیری شهودی استدلالی از گرایش صوفیانه غرب ایران است. مؤلف اثر، شمس الدین دیلمی، دارای اندیشه های بی همتای عارفانه عاشقانه است. دیلمی را حلقه گم شده عرفان ایرانی، حد فاصل قرن ششم هفتم/ دوازدهم سیزدهم می توان دانست. نویسنده در نوشتار حاضر، این تفسیر اشاری (عرفانی) قرآن و مؤلف آن را مورد بازشناسی قرار داده است. وی در راستای این هدف، نخست، نگاهی به جایگاه دیلمی نظر افکنده و برخی از دلایل باقی نماندن نام و اثری از شمس الدین دیلمی را برمی شمارد. سپس، گوشه ای از برجستگی ها و امتیازات وی و اهمیت پژوهش پیرامون آثارش را بیان می دارد. در ادامه، از نژاد و تبار نگارنده، زندگانی وی و نیز برخی مطالب گفتنی نویافته از زندگانی معنوی علمی ایشان سخن به میان می آورد. تبارشناسی و انتساب معنوی وی در میان عارفان ایرانی، نخست بار در این  نوشتار نموداری یافته است. نویسنده در نهایت، نوشتار را با ارائه مطالبی پیرامون تفسیر فتوح الرحمان به پایان می رساند.