نگرشی بر نگارش های کلامی (3) مَصائب و مَصاعب رسائل سَیّد مرتَضی

left by the Shiite theologian Sharīf Murtaza Alam al-Hudā, the collection of his treatises is a precious treasure of Imami knowledge which is considered to be of great importance. His treatises are difficult to understand, and correcting them is not that simple to do. Not only did Alam al-Hudā use a complicated and technical language in his writing, but also an authentic old version of many of his works is not available; hence, correcting his heritage including his treatises has confronted a serious problem. Theauthor of the present paper is going to review Sharīf Murtaza’s treatises in terms of quality and the accuracyof the correction. As an instance, he is going to write a review on an edition of the treatise Javābātal-Masāel al-Tirāblesiāt as-Sānia. This treatise was corrected by Seyyed Mahdi Rajāie and published asa part of the first volume of Sharīf Murtazā’s Treatises from page 307 to page 356. Among the various versions of Tirāblesiāt as-Sānia, the author has chosen the best seven available versions and compared them with the published text, then he pointed out the shortcomings such as the omissions, the redundant words and phrases, as well as false readings or recordings along with some examples from the published text.

در میان آثار کلامی بازمانده از متکلّم شیعه شریف مرتضی علم الهدی، مجموعه رسائل وی گنجینه ای ارزشمند از معارف امامیّه و از اهمّیّت بسیار برخوردار است. رسائل شریف مرتضی از جمله متون کهن دشوار فهم است که تصحیح آنها به سادگی میسور نیست. گذشته از بیان پیچیده و زبان فنّی علم الهدی در نگارش آثارش، نبود نسخ معتبر کهن از بیشینه آثار او مزید بر علّت شده و تصحیح میراث وی، از جمله رسائلش، را با مشکل جدّی روبه رو کرده است. نویسنده در نوشتار حاضر، رسائل شریف مرتضی را از حیث کیفیت و صحت تصحیح، در بوته نقد و بررسی قرار داده است. وی از باب نمونه، به بررسی و نقد ویراست رسالۀ «جوابات المسائلالطرابلسیات الثانیه » شریف مرتضی پرداخته است. رساله مذکور، با تصحیح سَیّد مَهدی رجائی در ضمن جلد نخست رسائل الشریف المرتضی صص 307 356 به چاپ رسیده است. نگارنده از میان نسخ متعدّد طرابلسیات ثانیه، هفت نسخۀ برتر در دسترس را انتخاب کرده و با متن چاپی آن سنجیده است و کاستی های آن را از حیث افتادگی ها، کلمات یا عبارات زائد، و خوان شها یا ضبط های غلط، با ذکر شاهد مثال هایی از متن چاپی ارائه داده است.