نخستین تلاش های شیعی در تفسیر کتاب مقدس: مصباح الظلمات فی تفسیر التورات

Around 200 years ago, Zein ol-Ābidīn bin Muhammad Atabāti, Misbāh az-Zulomāt fi Tafsīr at-Torah’s author, used Jewish primary sources such as Talmud, Ein-e Ya’qub , and… to introduce Torah. According to the author, this treatise is only an introduction to his detailed commentary on Torah; however, apparently hedidn’t manage to write this detailed commentary or it didn’t reach us. Although he has been innovative in his work and the present treatise involves some good innovations in comparative studies, his approach is quite critical, and hence this work is considered as a refutation. The writer of the following article has made an attempt to introduce this book. Regarding this, he firstly speaks of the author, his academic status, and his works. Then, he studies the apparent characteristics of Misbāh az-Zulomāt. The other issues raised in this paper include the table of contents, the style, and the content of the treatise.

زین العابدین بن محمد عتباتی مؤلف رساله مصباح الظلمات فی تفسیر التورات در حدود 200 سال قبل با استفاده از متون درجه اول یهودی مانند تلمود، عین یعقوب و... به معرفی تورات پرداخته است. طبق تصریح نویسنده، این رساله تنها درآمدی بر تفسیر مفصل او بر تورات بوده، اما ظاهرا موفق به نگارش آن نشده و یا به دست ما نرسیده است. با وجود اینکه عتباتی در تألیف خود مبتکر بوده و رساله حاضر متضمن نوآوری های خوبی در مطالعات تطبیقی می باشد، با همه این توصیف ها رویکرد وی کاملا انتقادی است و این اثر نیز جزء میراث ادبیات ردیه نویسی به شمار می رود. نگارنده سطور ذیل به معرفی کتاب مذکور همت گماردهاست. وی در راستای این هدف، نخست به معرفی مؤلف، جایگاه علمی و آثار وی پرداخته و سپس مشخصات ظاهری نسخه مصباح الظلمات را بررسی کرده است. ارائه فهرست مطالب و اسلوب و محتوای رساله از دیگر مباحث مطرح شده در نوشتار است.