سَعدیِ شیرازی و زَوالِ مُلْکِ بَنِی الْعَباس: نیم نِگاهی به پاره ای از خُرد هگیری هایِ بی اساس

Some have criticized Sa’di Shirāzi for being the poet of Abbasid caliphate, for being sad about the downfall of the Abbasid’s kingdom and hence for composing some poems in praise of the last Abbasid caliph in both Arabic and Persian languages.In the present paper, the author focuses on the analysis and explanation of the aforementioned subject. In his opinion, the Iranians of Sa’di’s era did not consider the Abbasid caliphate as an alien government. Moreover, in the early centuries of the caliphate, the masses of Iranian people did not have sympathy with and interest in the movements which were rising against the government. Rather, the common belief among the masses was the legitimacy of the caliphate system, especially the Abbasid caliphate.

برخی بر سعدی شیرازی خرده گرفته اند که چرا مرثیه سرای خلافت بنیعباس بوده است و چرا بر زوال ملک عباسیان و فروپاشی خلافت بغداد متأثر گشته و به تازی و پارسی در رثای واپسین خلیفه عباسی شعر سروده است. نویسنده، تحلیل و تبیین موضوع مذکور را محور نوشتار پیش رو قرار داده است. به زعم وی، ایرانیان عصر سعدی، خلافت عباسی را چونان یک عنصر حکومتگر بیگانه نمی نگریستند. بعلاوه، در سده های نخستین خلافت و در زمان ظهور برخی از جنبش ها و خیزشهای خلافت ستیز، توده های ایرانی با آن جنبش ها همدلی و همراهی نداشته اند. بلکه عقیده شایع در میان توده ها، مشروعیت دستگاه خلافت بویژه خلافت بنی عباس بوده است.