معمای آئیلیا / ایلیا در سال های آغازین دوره اسلامی تعمقی در سیر تحول جایگاه شهر اورشلیم در جهان اسلام با استناد به کتیبه های موجود در قبة الصخره و نخستین سکهّ های باقی مانده از دوره اسلامی

After the Arabs conquered Jerusalem in the year 638, the name of the city remained intact for almost a century, except for the slight change that only the Latin title Ᾱeliyā became to some extent Arabic and turned into Ilyā. The evidence of this claim – that the name has been around for a century - are the coins and stamps remained from the Umayyad era. It was from the early years of the ninth century [the late second century A.H.] that the name Ilyā was replaced by al-Quds, and this change happened because of the sacred state of Jerusalem. This research intends to find an explanation for this delay in the change of the name by relying on the oldest surviving sources of the Umayyad era, such as coins of this age, as well as the oldest surviving building, Qobbat os-Sakhre. Also, new observations and comments on this Islamic monument and its special mosaic facade have also been presented and analyzed. Finally, we put different evidence together to have a new look at the one-hundred-year survival of the name Ilyā for Jerusalem. .

بعد از اینکه اعراب در سال ۶۳۸ میادی ] ۱۶ یا ۱۷ هجری[ اورشلیم را فتح کردند، نام این شهر تا حدود یک قرن تقریبا دست نخورده ماند؛ با این تغییر کوچک که فقط عنوان لاتین آن که آئیلیا بود کمی عربی گردید و تبدیل به ایلیا شد. شاهد این مدعا -ثابت ماندن نام تا حدود یک قرن- سکه ها و مهرهایی است که از دوره اموی باقی مانده است. از سال های ابتدایی قرن نهم میادی ]اواخر قرن دوم هجری[ بود که عنوان ایلیا جای خود را به لفظ قدس ) )al-Quds داد، دلیل این نام گذاری هم جایگاه قدس یای بود که اورشلیم داشت. این پژوهش در نظر دارد تا با تکیه بر قدیم یترین منابع باقیمانده از دورهٔ اموی نظیر سکه های این عصر و همچنین قدیم یترین بنای باقیمانده از عصر حا کمان اموی، یعنی قب ةالصخره توضیحی برای این تأخیر در تغییر نام پیدا کند. همچنین مشاهدات و نظرات جدید دربارهٔ این بنای مقدس اسامی و نمای خاص موزاییکی اش آورده و تحلیل شده است. و در نهایت شواهد و مدارک مختلف را کنار هم چید هایم تا با نگاهی نو بقای یک صد سالهٔ نام ایلیا برای اورشلیم را بررسی کنیم.