زبان فارسی در سیبری: معرفی سه نسخۀ خطی فارسی نوشتۀ دولت‌شاه حسینی اسپیجابی (برهان الذاکرین، خواصّ جواهر احجار، الرسالةُ القُدسیّةُ السَّماعیّة)

 For many years, scholars and some research institutes in Russia have conducted valuable research on Islamic texts, especially Sufism in Russia. A collection of three Persian treatises of Burhan Al-Dhākirīn, Khawāṣ Jawīhir Aḥjār and al-Risāleh al-Qudsiyyeh al-Sami'iyyeh, which was published under the general title of Burhan al-Dhakerin in the form of a transcript with an analytical introduction and Russian translation, in 2020, by the Ibn Sina Foundation, is one example of these works. The present article is a note introducing the three treatises published in this collection. The two treatises of Burhān al-Dhākirīn and Khawāṣ Jawīhir Aḥjār are in a handwriting collection, and the treatise Al-Risala al-Qudsiya al-Sama'iyyah belongs to another manuscript. All three treatises appear to be written by Dolatshah ibn Abd al-Wahhab al-Husseini al-Spijabi who was one of the Sheikhs of Yasawi Sufi way. However, the author's name is not mentioned in the treatise on Khawāṣ Jawīhir Aḥjār. The analytical introduction to the collection was written by Dr. Alfrid Kashafovich Bustanov, a professor at the University of Amsterdam, and the Russian translation of the text was written by Dr. Evgenia Nikitenko, a scholar in the field of Iranian research and professor of Persian at Moscow State University of Economics. The 240-page collection of transliterations of Burhan al-Dhakerin, including the facsimile manuscript at the end of the book, has been published in a circulation of seven hundred copies, with the scientific support and supervision of the Russian Ibn Sina Studies Foundation and Sadra Moscow Publishing.  .

از سالیان دور، پژوهشگران و برخی مؤسسات مطالعات پژوهشی در روسیه، تحقیقات ارزشمندی دربارۀ متون اسلامی و به‌ویژه تصوّف در روسیه انجام داده‌اند. مجموعۀ سه رسالۀ فارسیِ برهان الذاکرین و الرسالةُ القُدسیّةُ السَّماعیّة و خواص جواهر احجار، که تحت عنوان کلی برهان الذاکرین به صورت نسخه‌برگردان و همراه با مقدمۀ تحلیلی و ترجمۀ روسی در سال 2020 به همّتِ بنیاد مطالعاتِ ابن‌سینا (Ibn Sina Foundation) در مسکو منتشر شده است، از این دست کارهای تازه است. نوشتۀ پیش‌رو یادداشتی است در معرفی سه رسالۀ منتشر شده در این مجموعه. دو رسالۀ برهان الذاکرین و خواص جواهر احجار در یک مجموعۀ خطی قرار دارند و رسالۀ الرسالةُ القُدسیّةُ السَّماعیّة متعلق به نسخۀ خطی دیگری است. به نظر می‌رسد هر سه رساله نوشتۀ دولت‌شاه بن عبدالوهاب حسینی اسپیجابی، از مشایخِ طریقتِ یسوی، باشند؛ هرچند در رسالۀ خواصِ جواهرِ احجار نام مؤلف ذکر نشده است. مقدمۀ تحلیلی مجموعه را آقای دکتر آلفِرید کاشافُویچ بوستانوف[1] (Alfrid Kashafovich Bustanov)، استاد دانشگاه آمستردام، و ترجمۀ روسیِ متن رساله‌ها را خانم دکتر یِوْگِنیا نیکیتِنکو (Evgenia Nikitenko)، ایران‌شناس و استاد زبان فارسی‌ دانشگاه عالی اقتصاد مسکو، نوشته‌اند. مجموعۀ نسخه‌برگردانِ برهان الذاکرین در 240 صفحه، به انضمامِ نسخه‌برگردان (فاکسیمیله) نسخه‌های خطی در پایانِ کتاب، در تیراژِ هفتصد نسخه، با حمایت و نظارتِ علمیِ بنیادِ مطالعاتِ ابن‌سینای روسیه و توسطِ انتشارات صدرای مسکو، چاپ و منتشر شده است.      .