مطلع‌النجوم و مجمع‌العلوم (نجم نسفی) منبعی کهن در نظم و نثر فارسی

 Maṭla‘u Nujūm wa Majma‘ul- ‘Ulūm, one of the most important works of Najmuddin Abu Hafs Omar bin Muhammad bin Ahmad Nasfi Samarkandi (461-537 AH / 1069-1142 AD), a famous scholar, jurist, Sufi, writer and poet of the Islamic world and Transoxiana, which has not received much attention despite its importance. Except for the article about which Emtiaz Ali Arshi wrote many years ago in the magazine Ma'aref, no significant article has been published about it. The reason for the anonymity of this work is probably the scarcity of its manuscripts. So far, two manuscripts have been obtained; One is the manuscripts of Reza's library in Rampur, India, and the other is the in the Abu Rihan Oriental Institute in Tashkent, Uzbekistan. The Tashkent manuscripts was published in 2015 in form of photographs by the Abu Rihan Biruni Institute of Oriental Studies. In this article, the author introduces this work based on the same photo edition and quotes the Persian verses contained in it for those who are interested. Undoubtedly, due to the antiquity of the work, the verses contained in it are of special importance.  .

مطلع‌النجوم و مجمع‌العلوم یکی از مهمترین آثار نجم‌الدین ابوحفص عمر بن‌محمد بن‌احمد نسفی سمرقندی (461-537ق/1069-1142م) عالم، فقیه، صوفی، ادیب و شاعر معروف جهان اسلام و ماوراء‌النهر است که به رغم اهمیت چندان مورد توجّه قرار نگرفته است. جز مقاله‌ای‌ که امتیاز علی عرشی سالها پیش در مجلة معارف دربارۀ آن نوشته، مطلب قابل توجّهی درخصوص آن چاپ نشده است. دلیل گمنامی مطلع‌النجوم احتمالاً دیریاب و کم‌یاب بودن نسخه‌های آن است. تاکنون دو نسخه از آن به دست آمده است؛ یکی نسخة کتابخانة رضا در رامپور هندوستان و دیگری نسخة انستیتو شرق‌شناسی ابوریحان بیرونی تاشکند ازبکستان.  نسخۀ تاشکند در سال 2015 میلادی به صورت عکسی توسّط انستیتو شرق‌شناسی ابوریحان بیرونی چاپ شده است. نگارنده در این مقاله ضمن معرفی این اثر بر اساس همین چاپ عکسی ابیات فارسی مندرج در آن را نیز برای علاقه‌مندان نقل کرده است. بی‌گمان به دلیل قدمت اثر، ابیات مندرج در آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.  .