نسخه شناسی مصاحف قرآنی (14): «مصحف نجف اشرف»، قرآن کوفی شمارۀ 1 منسوب به امام علی علیه السلام در نجف اشرف

One of the most famous manuscripts of the Qur'an attributed to the handwriting of Imam Ali (as) is the complete Kufi Qur'an No. 1 in the library of the shrine of Imam Ali (as) in Najaf Ashraf. The definite attribution of this version to the handwriting of Imam is not acceptable, but this version can be considered one of the most valuable Kufic manuscripts of the second century AH. This article, for the first time, examines the various aspects of it which includes its features, calligraphy, gilding, drawing and spelling, readings, number of verses and other characteristics of the Qur'anic manuscripts. In this version, which I call the "Muṣḥaf of Najaf", like most Kufi versions of the second and third centuries AH, visual features predominate in the writing of the Qur'an: Most of the disagreements on Quranic words of the early Muṣḥafs of the cities are written according to the Muṣḥaf of Basra; The verse counting system (Add al-Ay) is completely consistent with the visual system; and the difference between the readings recorded in the manuscript is mainly close to the readings of the readers of Basra (Abu ‘Amr and Ya'qūb) and sometimes of Kufa (Hamza and Kasāi).    .

 چکیده: یکی از معروف‌ترین نسخه‌های قرآن منسوب به دستخط امام علی علیه السلام، قرآن کوفی کاملی به شمارۀ 1 در کتابخانۀ حرم امام علی علیه السلام در نجف اشرف است. انتساب قطعی این نسخه به دستخط امام علیه السلام پذیرفتنی نیست، اما این نسخه را می‌توان یکی از باارزش‌ترین نسخه‌های کوفی متعلق به سدۀ دوم هجری به شمار آورد. مقالۀ حاضر برای نخستین بار، جوانب مختلف نسخه‌شناختی، خط، تذهیب، رسم و املا، قرائات، عد الآی، و سایر ویژگی‌های قرآن شناسانۀ این قرآن کوفی را بررسی می‌کند. در این نسخه که آن را «مُصحف نجف» می‌نامم، همانند اغلب نسخه‌های کوفی سده‌های دوم و سوم هجری، ویژگی‌های بَصْری در کتابت قرآن غلبه دارد: اغلب کلمات اختلافی در میان مصاحف نخستین شهرها، مطابق با مصحف بصره نوشته شده؛ نظام شمارش آیات (عد الآی) کاملاً بر نظام بَصْری منطبق است؛ و اختلاف قرائات ثبت شده در نسخه عمدتاً به قرائت قاریان بصره (ابوعمرو و یعقوب) و گاه کوفه (حمزة و کِسائی) نزدیک است.  .