مجادلۀ ادبی بهاءالدین خجندی و سعید هروی

 Literary controversies in the form of poetry have a long history in Persian literature. One of the most famous of them is an ode that “Unsurī Balkhī has said in his critique of Ghaḍāirī Rāzī's poems in the same weight and rhyme of his poem and has enumerated the flaws of his poem and Ghaḍāirī has responded to his critiques in another ode. The five passages that you will consider in this article are the poetic correspondences that were exchanged between Baha’uddīn Khujandī and Saeed Hiravī in ​​the first decade of the eighth century AH; Three of them are by Baha’uddīn Khujandī and two by Saeed Hiravī. The beginning of this correspondence has been friendly, but Khujandī is disturbed by Saeed Hiravī's response and considers it sarcasm against himself, and then they start to mock each other. In the fourth and fifth parts, the name of Mohammad Ḥanafiyyeh is mentioned and both poets have praised him. He was actually Amir Ārtina one of the rulers close to Sultan Mohammad Khudābandeh and apparently during his reign, he controlled the Emirate of Isfahan and its environs. We have found three pieces related to these poems in other sources, which are quoted at the end of the article.    .

 مجادله‌های ادبی در قالب شعر، سابقه‌ای طولانی در ادب فارسی دارد. از معروف‌ترین آن‌ها، قصیده‌ای است که عنصری بلخی در نقد قصیدۀ غضایری رازی در همان وزن و قافیۀ قصیدۀ او گفته و عیوب شعرش را برشمرده و غضایری نیز در قصیده‌ای دیگر، به تعریض‌های او پاسخ داده است. پنج قطعه‌ای که دراین مقاله از نظرتان می‌گذرد، مکاتبات منظومی است که در دهۀ اول قرن هشتم هجری بین بهاءالدین خجندی و سعید هروی رد و بدل شده است؛ سه قطعه از آنِ بهاءالدین خجندی و دو قطعه سرودۀ سعید هروی است. آغاز این مکاتبه دوستانه بوده است، اما بهاء خجندی از پاسخ سعید هروی  می‌آشوبد و آن را طعنه‌ای به خود تلقی می‌کند و کار دو شاعر به هجو یکدیگر می‌کشد. در قطعات چهارم و پنجم، نام محمد حنفیّه به میان آمده است و هر دو شاعر او را مدح گفته‌اند. وی، امیر ارتنا از امرای نزدیک سلطان محمد خدابنده بوده و گویا در دورۀ حکومت این سلطان، امارتِ اصفهان و نواحیِ آن را در اختیار داشته است. سه قطعۀ مرتبط با این اشعار را نیز در منابع دیگر یافته‌ایم که در‌آخر مقاله نقل شده است.    .