امالۀ پایانی در کلمات دخیل عربی در متون کهن فارسی

In this article, by examining the evidence of the Final Imālah (inclination) (more precisely, the simplification of the initial Arabic sequence *ayV as ē at the end of the word) from ancient Persian texts and comparing them with some historical Arabic dialects, it is shown that the final Imālah in these words are the characteristic of the Arabic dialect, other than the classical Arabic, which Western researchers have called the Arabic of the Islamic conquests. Following the research of Ahmad Al-Jallad (Al-Jallad 2017; 2020) and Marijn van Putten (2021), who have examined the Arabic dialect of the conquests of Syria and Egypt, respectively, this dialect has been called the "Iranian branch of Arabic conquests". And we have tried to determine its position from the perspective of "Final Imālah (inclination)" among historical Arabic dialects. Finally, we have shown that the Arabic dialect of the Conquests of Iran is very similar to the dialect of the Conquests of Syria and Egypt, although based on the evidence of ancient poems and Sibivayh's report on the Arabic dialects, it seems that some varieties of the Iranian branch of Conquest Arabic have had an archaic behavior and instead of the final Imālah (inclination), they have preserved the initial Arabic sequence *ayV in the form of the compound vowel "ay".    .

در این مقاله با بررسی شواهدی از امالۀ پایانی (ساده سازی توالی عربی آغازینی *ayV به­ ē در پایان کلمه) در کلمات عربی دخیل در متون کهن فارسی، و مقایسۀ آن­ها با برخی گویش­های تاریخی عربی نشان می­دهیم که امالۀ پایانی در این شواهد نشان­دهندۀ ویژگی گویشی عربی، غیر عربی کلاسیک، موسوم به «عربی فتوحات اسلامی» است. ما به پیروی از تحقیقات احمد الجلاد (Al-Jallad 2017; 2020) و مارین فان‌پوتن (Marijn van Putten 2021) که به ترتیب گویش عربی فتوحات شام و مصر را بررسی کرده اند، «عربی فتوحات» واردشده به ایران را «شاخۀ ایرانی عربی فتوحات» نامیده­ایم و سعی کرده­ایم که جایگاه آن را از منظر «امالۀ پایانی» در بین گویش­های تاریخی عربی مشخص کنیم. در نهایت نشان داده­ایم که گویش عربی فتوحات ایران در زمینۀ امالۀ پایانی شباهت بسیار زیادی با گویش فتوحاتی شام و مصر دارد، هرچند براساس شواهدی از اشعار کهن و نیز گزارش سیبویه از گویش های عربی به نظر میرسد گونه هایی از شاخۀ ایرانی عربی فتوحات، رفتاری کهن گرا داشته­اند و به جای امالۀ پایانی، توالی عربی آغازینی *ayV را به صورت مصوت مرکبِ «ay» حفظ کرده­اند.  .