امیرحسینی هروی و خیام

Amīr Ḥusaynī Haravī, a poet and Ṣūfī from Khurāsān (d. 718/1318), is known for works such as Nuzhat al-Arwāḥ and his mystical mathnavīs. He is the same figure whose poetic questions to Shaykh Maḥmūd Shabistarī inspired the composition of Gulshan-e Rāz. His dīvān, which survives in extremely rare copies, contains qaṣīdas, ghazals, qiṭ‛as, and rubā‛īyāt. In one of his rubā‛īyāt, he criticizes Khayyām, and in several others, he responds to quatrains attributed to the famous philosopher-poet. His critique follows the Sufi tradition of figures such as Najm Rāzī and Shams Tabrīzī. In his treatise Nuzhat al-Arwāḥ, he also cites several quatrains attributed to Khayyām—though without naming him. This article examines Amīr Ḥusaynī’s rubāʿīyāt criticizing Khayyām, as well as the Khayyām-like verses in Nuzhat al-Arwāḥ.  .

امیر حسینی هروی، شاعر و صوفی اهل خراسان (د. 718 ق) به واسطۀ آثاری همچون نزهةالارواح و مثنوی‌های عرفانی‌اش شهرت دارد. او همان کسی است که پرسش‌های منظوم او از شیخ محمود شبستری، انگیزۀ سرودنِ گلشن راز شبستری شده است. امیر حسینی، دیوان شعری دارد که بسیار نادرالوجود است. دیوان او مشتمل بر قصیده، غزل، قطعه و رباعی است. او در یکی از رباعیاتش از خیّام انتقاد می‌کند و در چند رباعی دیگر، به رباعیات منسوب به این حکیم پاسخ گفته است. نقد او به خیّام، در امتداد و استمرار دیدگاه متصوفانی همچون نجم رازی و شمس تبریزی است. وی در رسالۀ نزهةالارواح خود به چند رباعی منسوب به خیّام بی ذکر نام گوینده استشهاد کرده است. در این مقاله، به بررسی رباعیات دیوان امیر حسینی در ردّ خیّام و رباعیات خیّامانۀ نزهةالارواح پرداخته‌ایم.  .