از شیعه علی (ع) تا دین علی (ع)

The term dīn (“religion”) in the Qurʾān and in the common usage of the earliest generations of Muslims underwent certain semantic shifts and transformations. The expressions “dīn al-Islām” or “dīn Muḥammad” rapidly became current and widespread. During the Battle of Jamal, however, one of the opponents mockingly employed the expression “dīn ‛Alī.” This phrase recurs in a number of other contexts as well. Some interpretations of the expression—though marked by ambiguity—have taken it to imply a notion of “two religions.” This article seeks to critique and historically contextualize such interpretations, which arose particularly within extremist (ghulāt) readings of the earliest Shiʿi history. It examines the various usages of the expression, the motives behind them, and the broader atmosphere in which they circulated.  .

اصطلاح دین در قرآن و عرف جاری مسلمانان نسل های اول و بعد آن، تا اندازه‌ای متفاوت و متحول بوده است. اما دین اسلام یا دین محمد، عنوانی است که به‌سرعت رواج یافته است. در جنگ جمل، یکی از مخالفان برای طعنه از تعبیر «دین علی» استفاده کرد. این تعبیر چند بار دیگر هم در جاهای مختلف به کار رفته است. برداشت برخی از این تعبیر، البته با نوعی ابهام، تلقی دودینی است. در این مقاله سعی شده است این تفسیر که در تفسیری غالیانه از تاریخ عصر اول شیعه صورت گرفته، مورد نقد و بررسی تاریخی قرار گیرد و کاربردهای مختلف آن، انگیزه‌ها، و فضای حاکم بر آن مورد تأمل قرار گیرد.