معرفی و بررسی منابع ترکی مطالعه در تاریخ روابط عثمانی ـ صفوی

The History of the extensive political, military, diplomatic, and cultural relations between Ottoman Empire and Safavidstate is well depicted in the Ottoman primary sources. The author of the present article is to introduce and examine the Turkish sources in which the relationship of Iran and Ottoman is demonstrated. Regarding this, he begins with giving a short explanation about the relations between Iran and Ottoman state in eight separate periods. Then, he divides the primary Turkish sources which are usable in studying the history of Ottoman-Safavid relations and are available today into the following eight groups: Documents of Ottoman archives, collections of Manshaāt, historiographies, chronicles of 16th and 17th century AD, accounts of battles and victories, manuscripts of miscellaneous essays, and siyāsatnama (book of government).

تاریخ روابط سیاسی، نظامی، دیپلماسی و فرهنگی گسترده میان امپراطوری عثمانی و دولت صفویه، در منابع دست اول عثمانی به طور شایسته به تصویر کشیده شده است. نویسنده، نوشتار حاضر را با هدف معرفی و بررسی منابعی که به زبان ترکی عثمانی، روابط ایران و عثمانی را منعکس کرده اند، به رشته تحریر درآورده است. وی در راستای این هدف، نخست به طور مختصر، مناسبات میان دو دولت ایران و عثمانی را در قالب 8 دوره مجزا، تقسیم و تشریح می نماید. سپس، منابع دست اول به زبان ترکی عثمانی را که برای بررسی تاریخ روابط عثمانی – صفویه قابل استفاده بوده و امروزه نیز در دسترس هستند، به گروه های ذیل تقسیم بندی می کند: اسناد و مدارک آرشیوهای عثمانی، مجموعه های منشآت، آثار تاریخ نگاری، آثار وقایع نگاری پدیدآمده در قرون شانزده و هفده میلادی؛ از جمله غزوات نامه ها و ظفرنامه ها، نسخه های خطی رساله های متفرقه، و سیاست نامه.