ابرهای تهی: فقر ساختار و محتوا در کتاب های روش تحقیق

 Regarding the purpose of writing of the Research Methods books, it is expected that these types of book observeprinciples of gathering, writing and recording data, organizing the discussion, the way of referring, and compilation of a bibliography; and teach the research ethics.  But works which are published in the name of “research method” in Persian language do not meet these expectations. The author of the present article aims to review books written in Farsi about research methods.He is seeking answers to the question that to which extent these works provide the students’ needs, and guide them?In addition,what is the position of research ethics in research methods books in Farsi? Regarding this, after an introductory presentation on the grouping of books published in the field of research method, the author speaks of the evaluation criteria of these books, and describes every one of them in details by bringing some examples from the reviewed books. Having examined seventy Research Methods books, he has reached this conclusion that most of them lack an ordered structure, an appropriate bibliography, the necessary references, and the integration between the discussed issues and authentic resources. Moreover, some of them have misleading titles, and by plagiarism and ignoring others’ finding, they, instead of promoting the field of research and contributing to the expansion of knowledge horizon, create an obstacle on the way of knowledge.

با توجه به هدف از نگارش کتاب های روش تحقیق، انتظار می رود که این گونه کتاب ها، اصول گردآوری، نگارش و ثبت داده‌ها، سامان‌دهی بحث، شیوه ارجاع، و تدوین کتاب‌نامه را رعایت کنند و اخلاق پژوهش را بیاموزند. اما مرور آثاری که  به نام «روش تحقیق» در زبان فارسی منتشر می‌شود، این انتظار را برآورده نمی‌سازد. نویسنده نوشتار حاضر را با هدف بررسی کتاب های تألیف شده به زبان فارسی درباره روش تحقیق به رشته تحریر درآورده است. وی در پی پاسخ به این پرسش است که این گونه آثار تا چه حد پاسخگوی نیازها و راهنمای کار دانشجویان است؟ بعلاوه، اخلاق پژوهش در کتاب های روش تحقیق به زبان فارسی چه جایگاهی دارد؟ نویسنده در راستای این هدف، ابتدا پس از ارائه مقدماتی پیرامون گروهبندی کتاب های منتشر شده در عرصه روش پژوهش، معیارهای ارزیابی این کتب را برشمرده و هر یک را با ارائه شاهدمثال هایی از کتب مورد بررسی، به طور مبسوط  تشریح می نماید. وی با بررسی 70 کتاب روش تحقیق به این نتیجه دست یافته که عمده کتب، فاقد ساختاری منظم، کتابنامه‌ای مناسب، ارجاعات لازم، انسجام مباحث و منابع مرتبط، معتبر و روزآمد هستند. افزون بر آن، برخی از آن‌ها نام‌هایی گمراه‌کننده دارند و سرانجام آن که با دست زدن به انتحال و بی‌توجهی به یافته‌های دیگران، به جای ترویج عرصه تحقیق و کمک به گستردن آفاق دانش خود مانعی بر سر راه آن به شمار می‌روند.