بررسی و نقد روش شناسی در کتاب التفسیر و المفسرون فی ثوبه القشیب، الجزء الثانی

Methodology of the commentary of Quran has had a significant growth in the last decades and has been noted by many scholars of Quran. On the other hand, we hope the necessary condition will be provided to achieve the principles and the framework of explaining this science, and to have a model for its development by examining and criticizing the works written upon the methodology of the commentary of Quran. In this article, the author has examined the second volume of Al-Tafsir and Al-Mofserun by Ayatollah Mohammad Hadi Ma’refat. Therefore, he, first of all, provides a brief biography, and then talks about Al-Tafsirva Al-Mofserun fi Thoube Al-Qashib and its different editions. Following this, he analyzes the framework and content of the book; and examines the issues which are about the methodology of the commentary of Quran. He points out four factors which are essential to be reviewed: 1. Inequality of the structure of the introduction of the commentaries, 2. the limitation of the illustration of every commentary to the structure of composition and some features of content, 3. inconsistency among different kinds of Ijtihadi commentaries, 4. Insufficiency in the presenting of Ayat Al-ahkam in the last two decades. Finally, he presents his suggestions to recover these defects. .

روش‌شناسی تفسیر قرآن کریم در چند دهه اخیر، رشد قابل توجهی داشته و مورد توجه بسیاری از قرآن‌پژوهان قرار گرفته است. از سوی دیگر، از رهگذر بررسی و نقد آثار روش شناسی تفسیر و فهم قرآن، می‌توان امید داشت زمینه های لازم برای دستیابی به اصول و چارچوب تبیین این دانش و الگوسازی برای گسترش آن فراهم شود. نویسنده در نوشتار حاضر نخستین بررسی خود در این زمینه را به جلد دوم کتاب التفسیر والمفسرون آیت‌الله محمدهادی معرفت اختصاص داده است. با این هدف، پس از ذکر زندگی‌نامه مؤلف کتاب، به معرفی کتاب التفسیر والمفسرون فی ثوبه القشیب و ویرایش‌های مختلف آن اقدام نموده است. نویسنده در ادامه، ساختار و محتوای کتاب را تبیین و تحلیل کرده و مطالب مربوط به روش‌شناسی تفسیر را در بوته نقد و بررسی قرار می دهد. وی با بیان چهار مؤلفه قابل نقد که عبارتند از: 1. همسان‌نبودن ساختار معرفی تفسیرها؛ 2. محدودشدن تبیین روش هر تفسیر به ساختار تدوین و ویژگی‌هایی در محتوا؛ 3. ناهماهنگی در بیان انواع تفسیر اجتهادی؛ 4. کاستی در معرفی آیات الاحکام در دو قرن اخیر و در هر زمینه، پیشنهادات خویش را برای جبران کاستی‌ها ارائه می‌نماید.