مجمل الأقوال فى الحكم و الأمثال
احمد بن احمد بن احمد دمانيسى
مجمل الأقوال فى الحكم و الأمثال
نویسنده
احمد بن احمد بن احمد دمانيسىنسخه 1
فهرست
شناسنامه
سرشناسه
احمد بن احمد بن احمد دمانيسى، نویسندهعنوان و نام پدیدآور
مجمل الأقوال فى الحكم و الأمثالفولیوی کتاب
24 * 17.موضوع
ادبزبان
عربیفهرست نویس
-یادداشت
یادداشت توصیفی : انتخابى است از گفتارهاى كوتاه نغز حكمت آميز آموزنده و امثال اخلاقى بليغ عرب ، انتخاب شده از كتابهاى معتبر كه به نام بعضى از آنها در مقدمه مؤلف تصريح شدهاند ، با ترجمه آنها به فارسى با ترجمه لغات زيرنويس الفاظ ، تقديم شده به مرتضى السلاطين و مجتبى الخواقين ابوالمعالى . در هر باب به ترتيب آيات مناسب با عنوان باب پس از آن اخبار نبوى وانگهى آثار اصحاب خصوصاً كلمات اميرالمؤمنين على كرم اللَّه وجهه آنگاه امثال و بعد از آن اشعار عرب مناسب باب . اين كتاب در دو قسم مىباشد داراى ابواب بدين عناوين : قسم اول : در مؤتلفات ، داراى هفتاد باب : باب اول : در مواجب دين و مسلمانى و آنچه بدان تعلق دارد . باب دوم : در طاعت ملوك و سلاطين و ارباب دولت . باب سوم : در فضيلت عقل و مذمت جهل . باب چهارم : در فضيلت علم و صفت علماء نيك . باب پنجم : در آنكه بزرگى بدانش و ادب است نه به اصل و نسب . باب ششم : در مذمت علم و عقل گفتهاند . باب هفتم : در آنچه مرد علمى را نداند بنكوهد . باب هشتم : در شكر و صفت شاكران . باب نهم : در صبر و صفت صابران . باب دهم : در آن كه بعد از سختى آسانى است . باب يازدهم : در قناعت و شرف نفس . باب دوازدهم : در طلب روزى كردن و جهد نمودن اندران . باب سيزدهم : در آن كه روزى مقدر است . باب چهاردهم : در آن كه چون بسيار دست ندهد بر اندك اقتصار بايد كرد . باب پانزدهم : در فضيلت بردبارى و مدارات با خلق . باب شانزدهم : در عذر خواستن و استغفار خواستن . باب هفدهم : در مشورت و نصيحت و آنچه بدان تعلق دارد . باب هجدهم : در فضيلت عدل و مذمت ظلم . باب نوزدهم : در فضيلت راستى گفتن و مذمت دروغ گفتن . باب بيستم : در فضيلت تواضع و مذمت كبر . باب بيست و يكم : در سخاوت و فضيلت آن . باب بيست و دوم : در بخل و مذمت آن . باب بيست و سوم : در منفعت دوستان و برادران و مضرت ايشان . باب بيست و چهارم : در نفاق و صفت منافقان . باب بيست و پنجم : در وعده دادن و وفانمودن و نانمودن بدان . باب بيست و ششم : در مانند كردن دو چيز و ضد آن . باب بيست و هفتم : در ستايش ميانه حال بودن و نكوهش غايت طلبيدن . باب بيست و هشتم : در ستايش غايت طلبيدن و عالى همتى ورزيدن . باب بيست و نهم : در عيب مردم ديدن و عيب خود نديدن . باب سىام : در آن كه به مراد و مقصود بدهش و ترك توان رسيد . باب سى و يكم : در حالت اضطرار و عجز . باب سى و دوم : در گريختن از چيزى كه طاقت بدان نرسد . باب سى و سوم : در آن كه از دور روزگار عاقلان را عبرت است . باب سى و چهارم : در ستايش آهستگى و نكوهش شتاب . باب سى و پنجم : در ستايش هوشيارى در كارها . باب سى و ششم : در جنايت كردن مرد بر خود . باب سى و هفتم : در ستايش شتاب كردن و فرصت نگاه داشتن . باب سى و هشتم : در آن كه هر كار در جاى و محل خود بايد كردن . باب سى و نهم : در آن كه از هر كسى آن آيد كه در طبع او باشد از نيكى و بدى . باب چهلم : در آن كه مكافات در نيكى و بدى واجب است طبعاً . باب چهل و يكم : در وصف آن كه گاه نيكى كند و گاه بدى . باب چهل و دوم : در آن كه ظاهر بر باطن دليل است . باب چهل و سوم : در وصف آن كه به صورت نيك بود و در معنى بد . باب چهل و چهارم : در وصف آن كه به صورت بد بود و در معنى نيك . باب چهل و پنجم : در وصف سخن گوئى و ستايش سخن . باب چهل و ششم : در ستايش خاموشى و زبان نگه داشتن . باب چهل و هفتم : در ستايش خط و فضيلت قلم . باب چهل و هشتم : در آن كه هر كه در حق كسى مكرى كند به او باز گردد . باب چهل و نهم : در آن كه كسى را از كار خود حاصلى نباشد . باب پنجاهم : در آن كه نخواهند تا سخنى را جواب گويند . باب پنجاه و يكم : در نكوهش دنيا و طالبان دنيا . باب پنجاه و دوم : در فايده مال نعمت و ستايش توانگرى . باب پنجاه و سوم : در آن كه همه خلايق به توانگران ميل دارند . باب پنجاه و چهارم : در نكوهش پيرى و آنچه بدان تعلق دارد . باب پنجاه و پنجم : در آن كه غايت احسان اتمام آن است . باب پنجاه و ششم : در شاد شدن به هلاك دشمن . باب پنجاه و هفتم : در زيارت دوستان و ذم ثقلا . باب پنجاه و هشتم : در گردش روزگار و دولت اهل روزگار . باب پنجاه و نهم : در دو خصلت كه هر دو نيك بود و ضد آن . باب شصتم : در صفت كردن مرد بخوارى . باب شصت و يكم : در بازگشتن بدى به نيكى . باب شصت و دوم : در تباهى كارى كه ميان دو كس بود . باب شصت و سوم : در آشكارا گشتن حق و نيست شدن باطل . باب شصت و چهارم : در آن كه گناه كسى به ديگرى نهند . باب شصت و پنجم : در آن كه كس از زبان خلق نرسته است . باب شصت و ششم : در آن كه هر كرا در طبع كژى بود راست را كژ بيند و نيك را بد . باب شصت و هفتم : در آن كه كتابت علم فاضلتر بود از حفظ آن . باب شصت و هشتم : در آن كه حفظ علم فاضلتر است از كتابت آن . باب شصت و نهم : در آن كه كار مرد چون به موضعى استقامت نبايد رحلت بايد كردن . باب هفتادم : در آن كه باقى ماندن نام نيك زندگى جاويد است . قسم دوم : در مختلفات ، داراى هفت باب : باب اول : در امثال كه بر نسق آيات آمده است . باب دوم : در اخبار كه بدان نسق اشعار گفتهاند . باب سوم : در مختارات كلام اميرالمؤمنين كرم اللَّه وجهه . باب چهارم : در مختارات امثال فصحا از عرب عربا . باب پنجم : در اشعار كه به انواع مختلف بدان تمثل توان كرد . باب ششم : در حكاياتى مرتبط به آيات قرآن . باب هفتم : در فنون محاورات مستنبط از آيات . تأليف اين كتاب در غره ربيع الأول 693 پايان يافته است .یادداشت
آغاز : « اللهم انت المدعو و فضلك المرجو و باحسانك الملاذ و بعفوك المعاذ و رحمتك المنتهى و انت المقصد الأقصى » .یادداشت
انجام : « و به انواع عزت و نعمت و جوانى و رتبت ممتع دارد و به كمال پيرى در رساند بمحمد و آله اجمعين والحمد للَّه رب العالمين . . » .