یادداشت توصیفی : پند و اندرزهاى اخلاقى كوتاهى است نقل شده از حضرات ائمه هدى عليهم السلام و بزرگان فلاسفه و حكما و سلاطين ، فراهم آمده بدون ترتيب مخصوص و ترجمه شده به فارسى و بعضى از فرازها عربى با ترجمه مىباشد .
آغاز : رب و پروردگار پالنها
صانع كردگار دان كرتار
ع ف ه
ع ف ه
انجام : يافته هلا محمود هر كس بر در آن شاهباز
اين گدا را همبران در بار بودى كاشكى
9 - تجنيسات ( مثنوى ده باب ) « 103 پ - 113 پ » ( شعر - فارسى )
از : محمد بن عبداللَّه كاتبى ترشيزى ( حدود 838 )
ده باب است در آموزشهاى عرفانى و پند و اندرزهاى اخلاقى كه عناوين هر يك از آنها در بيتى به نظم كشيده شده ، با رعايت فن جناس در كلمه آخر دو مصراع هر بيت .
كاتبى پس از مناجات و ستايش پيامبر و سبب تأليف ، به اين ده باب مىپردازد :
1 - طريق عاشقى . 2 - صحبت داشتن .
3 - ترك عجب و گمراهى . 4 - عزت .
5 - نكويى . 6 - گذشت از بدى .
7 - قانعى . 8 - باغ بهشت .
9 - روى آوردن به خدا . 10 - ترك خود كردن .
اين مثنوى به تقليد از بوستان سعدى است كه سراينده آن را به قصد تربيت فرزندش سروده و گويا در اين نسخه منتخباتى از سروده آمده است .
آغاز : آغاز غزل اول: اى داغ بر دل از غم خال تو لاله را
شرمنده ساخت آهو حشمت غزاله را
از انفعال لعل لبت لاله در چمن
ديگر بدست خويش نگيرد پياله را
آغاز : آغاز فهرست منظوم: باب اول در طريق عاشقى
با تو است اى كاتبى گر عاشقى
آغاز : آغاز منتخبات: اى برحمت در دو عالم كارساز
جمله عالم را به رحمت كار ساز